تحمیل و یا پذیرش شهر نشینی جدید بر مبنای استفاده مفرط از خودرو شخصی و حذف تدریجی استفاده از دوچرخه و عبور پیاده از چرخه جابجائی سبب شد تا شهر ها با پوست اندازی به شکل هائی تازه و غیر قابل تصوری خود نمائی کنند. اکنون مظاهر وارداتی تجمل و مصرف زدگی در قالب نماهای آنچنانی و متفاوت از گذشته ساختمانها و نیزسواری گرفتن از مدلهای جدید خودرو و جلوه گری در خیابان هائی که هر روز باید عریضتر از روز قبل می شد و به بلوار و سپس بزرگراه و در میانه راه به تقاطع و میادین بزرگ و بزرگتر و تقاطع های غیر همسطح منتهی می شد ، در شهر هایمان جلوه گر شده است.

       تسلیم شدن شهر و شهرنشینان در برابر هوس بهره مندی از خودرو ، واقعیتی است که بخشهای جدید شهر هایمان را با ذائقه خود فرم داده و بخشهائی که قابلیت انطباق با این خواست نداشتند را بدون دفاع رها نمود تا زمانه و زمان آنها را تخریب و زمینه دگرگونی بیشتر و تطابق را فراهم نماید.

        در شهر های تاریخی و فرهنگی همچون یزد که مردمش از یکسو دل نگران ارزشهای نهفته در گذشته خویش و از سوئی به مظاهر تجدد دل بسته بودند سرعت این تغییر کاهش یافت لیکن درد و رنج زایش این فرزند کژ و کاست را طولانی و جانکاهتر نمود به نحویکه تا کنون حداقل سه نسل را در برابر آزمون و انتخاب قرار داده است.

        در یزد زمانی در دوران زور و تجدد وارداتی ، شهر را با برش های مستقیم و خشن از هم جدا کردند و معابر اندام واره آنرا چنان از هم گسستند که پیوستی را نمی توان برای آن تصور نمود و پس از ترس ناشی از این مام کشی ، این پیکره نیمه جان را بی مرهم رها نمودند و دیگر باره چون با تجربه و تدبر بیشتری آمدند تا تغییرات را در مسیر بهبود و هموار نمودن زندگی جدید بکار بندند .اما اکنون این شهر چنان گسترده و بی سر و ته شده است که حتی با جدا کردن بخشی از کالبد آن با نا م شاهدیه و حمیدیا ، مدیریت شهر در تجسم و تصور کامل آن عاجز مانده چه رسد به اداره آن ودر این تنگنای منابع مالی و انسانی ، بافت قدیم شهر به علت هجرت ساکنین آن به حاشیه های دولت آبادی ، خالی از سکنه و عاری از هویت انسانی شده و مردمی از دور دست ها ، آنهم از بد حادثه و به پناه جوئی در آن استقرار یافته اند.

       در دوره سوم احداث معبر در یزد – قبلاً در نوشته ای به سه دوره دخالت در بافت و احداث معابر در یزد اشاره شده – مبنای کار ، اعتماد بود و عزم شهرداری به عنوان محور احیاء بافت جدی ، ولی کم کم شهرداری به دیگر نقاط شهر بیشتر نگاه کرد به طوریکه در سال جاری تنها یک درصد از درآمد خود را به سطح اشغال 10 درصدی بافت قدیم اختصاص داد و در مسابقه بافت قدیم و جدید و یا به تعبیر نزدیکتر به واقعیت ، مسابقه بین شهر جدید و شهرقدیم به صورت آشکاری به جانب شهر جدید تغییر مسیر داد . شاید این بی توجهی از یک سو و قول کمک مالی و  عدم اقدام عملی صدر نشینان عرصه میراث فرهنگی از سوی دیگر باعث رکود عمیق تر به نگاه به بافت بر اساس ارزش مداری ، واقع انگاری ، تغییر پذیری و کارگشائی امورساکنین آن گردید.

       اینک زمان آن است تا با گسترش فعالیت هماهنگی و برنامه ریزی در شورای احیاء بافت قدیم و بازسازی بافت های فرسوده استان یزد و برگزاری جلسات هفتگی کمیته اجرائی آن با مسئولیت دفتر فنی استانداری و بهره برداری از تعامل مثبت ایجاد شده ، با استفاده از تجارب ارزشمند پیشین و طرح و اجرای معابر در بافت قدیم  برمبنای روش اقتضائی ، همراه با افزایش ضریب نفوذپذیری در بافت قدیم ، زمینه ارتقاء شرائط ارائه خدمات و کیفیت زندگی ساکنین آن را فراهم نمود تا ضمن حفظ آخرین حاضرین در بافت ، انگیزه لازم برای برگشت و از سرزندگی روندگان آن را نیز فراهم نمود.

نوع بافت                                                        اولویت مداخله و اقدام دولت

 بافت های دارای میراث شهری ( بافت قدیم )          ایجاد معابر متناسب و اندام وار به روش اقتضائی

بافت های شهری ( فاقد میراث شهری )                 زمینه سازی برای نوسازی ازسوی  مردم و انبوه سازان

بافت های حاشیه ای (سکونتگاه های غیررسمی)    جلوگیری از گسترش و تأمین حداقل نیازها

        دیگر شکی بر جا نیست که از میان سه ویژگی ناپایداری ، ریزدانگی و نفوذناپذیری ، اولویت اقدام حاکمیتی و اجرائی دولت در بافت قدیم افزایش ضریب نفوذ پذیری است . بر این قرار لازم است با تعریف ساز و کاری اجرائی و بر گرفته از اختیارات و مسئولیت های اعضاء شورای احیاء و نیز انتقال اختیارات پایتخت نشینان به یزد از طریق تفویض به نهادهای محلی و یا اعزام نمایندگان صاحب صلاحیت و اهل تصمیم به جلسات کاری ، فرآیند طراحی ، احداث و اجرای معابر بر پایه طرح های مصوب را به تیم اجرائی متشکل از نمایندگان دستگاه هائی که بر اساس قوانین و مقررات تصریحی در مصوبه مورخ 27/4/1384 شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مسئولیت وحق مداخله در بافت های تاریخی و فرسوده را دارند واگذار نمود.

ترکیب پیشنهادی کمیته طرح و اجرای معابر بافت شامل :

• معاون شهرسازی و معماری شهرداری یزد به عنوان رئیس جلسه

         کمیته معابر بافت قدیم بر پایه طرح تفصیلی موجود ( طرح آقای مهندس توسلی ) بر اساس اولویت بندی پیشنهادی که به تصویب شورای احیاء بافت قدیم خواهد رسید ، نسبت به تهیه طرح اجرائی اقدام و پس از اخذ تأییدیه از کمیسیون ماده پنج با در نظر گرفتن موادی چون :

1. اعتبارات اختصاصی به معبر

نسبت به تنظیم برنامه زمانبندی ، انتخاب مشاور و مدیر پروژه اقدام و گزارش های لازم را به صورت مستمر از آنها در یافت و با تشکیل مستمر جلسات کاری با افراد حقیقی و حقوقی مرتبط ، تصمیم گیری و اقدام خواهد کرد. همچنین از سوی دبیرخانه گزارش ماهانه پیشرفت کار به دبیرخانه شورای احیاء بافت ارسال تا در صورت ضرورت در جلسات ماهانه مطرح شود.

         پس از آزاد سازی و اجرا بر اساس اقتضائات خاص هر معبر ، اقدامات اجرائی درنقشه ای منعکس و در صورت مغایرت با نقشه و طرح اجرائی مصوب جهت تأیید مجدد و انجام سایر امور قانونی به کمیسیون ماده پنج ارجاع می گردد./